De Saône, een Zomerreis, 1886

De schilder en schrijver Philip Gilbert Hamerton maakt in 1886 samen met de beroemde kunstenaar Joseph Pennell een boottocht over de Saône en komt daarbij ook in het gebied rondom Darney. Hij begint zijn reis in Corre want vanaf daar is de Saône bevaarbaar met behulp van een ezel die de schuit voorttrekt. Corre ligt zo’n beetje op de grens van het gebied wat ik op deze website behandel, daarom hieronder een aantal citaten uit het boek dat Hamerton over deze reis schreef.
De illustraties hieronder maakte Joseph Pennell tijdens de reis.

kaart Saône

Het eerste gedeelte van de Saône gaat van de bron bij Vioménil in de Vogezen tot de vereniging met de rivier Coney bij Corre. Dit is de jonge Saône, en is niet bevaarbaar, zij het gedeeltelijk met kano’s.
[...]

Er is een dorp genaamd Selles, dat ligt aan de Coney, een paar mijlen boven Corre, waar boten worden gebouwd. Wanneer de rivier is gezwollen van het vele regenwater, worden deze boten naar de Saône gevaren, dit is de enige keer dat de Coney wordt bevaren. Het herinnert me aan het interessante feit wat onze loodsman mij vertelde, dat grote boten soms aan de rand van het bos worden gebouwd, waar het hout goedkoop is maar waar geen rivier is, maar soms is er een overstroming en dan worden de boten mijlenver over de ondergelopen velden gevaren tot ze een zijrivier van de Saône bereiken.
[...]

sluis Corre

De kapitein en ik hebben de jonge Saône boven Corre bezocht. Daar heeft het een karakter van een ondiepe kano-rivier, en niet op een andere manier te bevaren. Het stroomt door een vlakte begrensd met steile lage heuvels en de oevers zijn niet bebost zoals bij de Coney.
Toen ik de jonge Saône aan het schetsen was vanaf de weg, zat de kapitein naast met te roken. We zagen twee gendarmes in vol uniform recht op ons af komen door de velden. Ik zei tegen de kapitein: “Ze zien ons waarschijnlijk als spionnen en komen ons misschien arresteren.” Hij leek te denken dat dit niet onwaarschijnlijk is; hoe dan ook, hoewel de gendarmes naar ons toe kwamen keken ze alleen maar naar mij, zagen dat ik aan het schetsen was, en liepen verder. (Verdere gebeurtenissen bewezen dat we al die tijd in de gaten werden gehouden als gevolg van een nieuwe wet over spionage en een nog recentere en stringent bevel tot handhaving van die wet.)
[...]

Ze worden verderop in het boek gearresteerd voor spionage en de schetsen worden in beslag genomen. Na onderhandelingen van hogerhand worden ze weer vrijgelaten. Hamerton waarschuwt in dit boek reizigers die in Frankrijk willen gaan tekenen om eerst een permissie ervoor te halen.

zigeuners Corre

Mr.Pennel mag zigeuners erg graag, wat een gevoel van broederschap is, want we zijn nu zelf zigeuners. Hij was blij een groep zigeuners met hun karren te treffen, niet ver van de rivier Coney. Hij begon ze te schetsen, waarna ze al snel hem kwamen hinderen, en hij verteld me dat ze een grote hekel hebben aan nagetekend te worden en zullen dat wanneer mogelijk verhinderen. Dit is mogelijk terug te voeren op het oude bijgeloof over de macht om de mens schade toe te brengen wiens afbeelding je bezit.
[...]

hoofdstraat Corre

De lange tijd die we in Corre verbleven staat in geen verhouding tot de grote van de plaats, niet meer dan een dorp met 600 inwoners. Maar het heeft speciale interesse als de kop van de bevaarbare Saône, en Mr. Pennel is verrukt over het pittoreske karakter.
De huizen in Corre zijn bijna allemaal modern, een paar sporen van vijftiende eeuwse architectuur zijn er nog, maar het moderne pittoreske is niet te minachten.
[...]

kerk Corre

Vijftig jaar geleden was Corre waarschijnlijk een van de meest opmerkelijke plaatsen in Frankrijk vanwege de hoeveelheid Romeinse overblijfselen die je er her en der kon vinden, maar deze zijn voor het grootste deel in handen gekomen van verzamelaars. Op enig moment leken de dorpsbewoners van Corre op kinderen die in een museum spelen. Er werden koeien gezien die uit een sarcofaag dronken, de wethouder gebruikte een torso van Apollo als tuinstoel en de wasvrouwen bij de Coney legden hun linnen op een antiek bas-reliëf. Zelfs tegenwoordig heeft de eigenaar van het mooie park waar de nachtegalen zingen, Romeinse beeldhouwwerken als ornamenten. Tijdens onze wandelingen vinden we fragmenten van Romeinse komaf op de vreemdste plekken. Je ziet een steen vlakbij een huismuur; door zijn vorm word je aandacht erdoor aangetrokken, van dichtbij zie je dat het de vorm van een vaas heeft en met krullen is versierd die erin werden gegraveerd toen men nog Latijn sprak in Didattium (Men vermoed dat Corre de plek was van de Romeinse stad Didattium)
[...]

Vertaald uit: Hamerton, Philip Gilbert; The Saône, A Summer Voyage; London 1887

Ormoy