Kropgezwellen en Serécourt

kropgezwel

foto door: Martin Finborud (1861-1930) bron: Wikimedia Commons

Tegenwoordig weten we dat kropgezwellen bij mensen vrijwel altijd veroorzaakt worden door jodiumgebrek. In de negentiende eeuw was dit verband moeilijk te leggen, het jodium-element werd pas in 1811 ontdekt door de Franse wetenschapper Bernard Courtois tijdens de productie van salpeter uit zeewier. Salpeter is een essentieel onderdeel van Buskruit, en dat had Frankrijk in die tijd hard nodig want ze waren verzeild geraakt in meerdere oorlogen.

In tegenstelling tot vele andere gebieden in Europa, kwamen kropgezwellen niet zo veel voor in Frankrijk. Serécourt was één van de uitzonderingen. Daar had meer als 20% van de bevolking rond 1850 een kropgezwel.

Zo’n 40 jaar na de ontdekking van jodium was men de relatie tussen gebrek aan jodium en kropgezwellen al op het spoor. Zie het volgende verslag uit 1854 over Dr Menestrel, toenmalig arts en burgemeester van Serécourt.

uit: Annales Medico-Psychologiques, Oct. 1854

Dr Menestrel zegt dat, hoewel het volgens hem nooit volledig bewezen is dat het gebruik van water dat magnesiumzout en calciumzout bevat, maar géén sporen van jodium en broom, de énige oorzaak van kropgezwellen zou zijn; was hij er altijd van overtuigd dat calciumzouten de schildklier vergroten en deformeren. Hij is van mening dat dit schadelijk effect geneutraliseerd kan worden door de toevoeging van een kleine hoeveelheid jodium in het drinkwater.

Hij is verder van mening dat de voortdurende grote luchtvochtigheid, gebrek aan goede isolatie, de ongezonde woonhuizen, het negeren van de wetten van algemene openbare hygiëne, en daarbovenop de slechte kwaliteit van het drinkwater onoverkomelijk kropgezwellen veroorzaken op epidemische schaal.

In Serécourt hebben 164 mensen van de 736 inwoners een kropgezwel, dat is 22%. 143 van deze zijn vrouw, wier leven zonder veel beweging in ongezonde woonhuizen hen vatbaar maakte voor de ziekte.

Serécourt kent maar één straat, en die gaat van oost naar west. Zodoende kijken de helft van de huizen op het noorden en de andere helft op het zuiden. Van de 164 gevallen van kropgezwel in het dorp waren er 105 gevallen in de huizen die uitkeken op het noorden en maar 59 in huizen die naar het zuiden gekeerd waren; feiten die erg belangrijk zijn.

Dr Menestrel heeft de hulp gevraagd van de Staat om het hem mogelijk te maken op grote schaal experimenten uit te voeren op de hele bevolking van Serécourt, door ze normaal zout te laten gebruiken waar een kleine hoeveelheid jodium aan toegevoegd is. En hij wil toestemming krijgen om ijzeren capsules met jodium te plaatsen in de openbare bronnen. Deze capsules zijn zo geconstrueerd dat ze langzaam kleine hoeveelheden jodium aan het water afstaan. Hij verwacht een immense baat van deze preventieve maatregelen.

Interessant om te weten is dat de Chinezen al sinds de 7e eeuw kropgezwellen met schildklierhormonen behandelden (die bevatten veel jodium).